Người mới vào phòng so màu, học gì trước
Buổi đầu, tôi chưa mở bảng màu. Tôi chỉ vào bóng đèn Inca A 60W và hỏi: bóng này giống ánh gì ngoài đời? Đáp án là ánh sợi đốt 2856K, còn tủ Tilo có thêm ba nguồn khác.
Nghề so màu không phải cứ mắt tinh là xong. Mắt chỉ đáng tin khi nguồn sáng đúng và lần đo được ghi lại. Ba buổi đầu: nhận diện nguồn sáng, hiểu bóng, tập ghi nhật ký.
- Buổi 1: gọi tên nguồn.
- Buổi 2: học bóng, dấu hiệu bóng yếu.
Bài học 1: bốn nguồn sáng và câu hỏi của từng nguồn
Tủ Tilo (T60, P60, Color Light Box) không có nguồn “chuẩn nhất”: bốn nguồn, mỗi nguồn trả lời một câu hỏi.
| Nguồn | Đặc điểm | Câu hỏi nguồn đó trả lời |
|---|---|---|
| D65 | 6500K, ánh ban ngày | Ra ngoài trời, mẫu còn đúng màu? |
| Inca A | 2856K, ánh sợi đốt | Dưới đèn ấm, sắc đỏ có lệch? |
| TL84 / CWF / U30 | ánh siêu thị Âu, Mỹ, Nhật | Trên kệ hàng, mẫu có bị dìm? |
| UV | cực tím | Có chất trợ sáng quang học OBA? |
Một mẫu đạt phải đạt dưới cả bốn nguồn. Đó là lúc metamerism xuất hiện: hai mẫu trông giống nhau dưới nguồn này nhưng lệch màu dưới nguồn khác. Vì thế tôi bắt bật đủ bốn nguồn rồi mới cho kết luận.
Bài học 2: bóng đèn Inca A 60W và cách nhận biết bóng yếu
Bóng đèn Inca A 60W là bóng halogen A, sợi đốt vonfram dạng A, 60W, 230V (chạy được 220-230V), đui xoáy E27. Nhiệt độ màu 2856K, đúng định nghĩa Illuminant A của CIE, phổ liên tục, CRI xấp xỉ 100. Trên thân bóng in: 3nh Lighting – Alamp – 60W 230V – HalogenA. Hàng chính hãng Gia Huy Tek, bảo hành 12 tháng.
Vài model dùng đui nhỏ hơn E27, nên xem tem máy trước khi đặt.
Bốn dấu hiệu bóng yếu:
- bộ đếm gần 1.500 giờ, tuổi thọ danh định 1.500-2.000 giờ;
- thủy tinh mờ hoặc đen ở đuôi bóng;
- hai người nhìn cùng mẫu ra hai kết luận;
- mẫu đã duyệt dưới D65 lại lệch khi bật Inca A.
Bài học 3: thay bóng 4 bước, không được bỏ bước nào
Quy trình gồm bốn bước, mỗi bước có điểm phải kiểm tra:
| Bước | Việc làm | Kiểm tra sau bước |
|---|---|---|
| 1 | Tắt công tắc, rút phích, chờ 10-15 phút | Áp mu bàn tay: còn ấm nhẹ thì được |
| 2 | Đi găng cotton trắng, không chạm tay trần | Không còn vân tay; dầu tay tạo hotspot, dễ nổ |
| 3 | Tháo ngược chiều kim đồng hồ, lắp bóng mới cùng chiều vừa chặt | Lắc nhẹ đui, bóng không rơ |
| 4 | Bật nguồn, vào Clear/Reset Lamp Timer | Bộ đếm về 0000.0, màn hình hiện 0 giờ |
Bước 2 bị bỏ nhiều nhất khi vội giao hàng; một vết tay đủ làm buồng ám màu ba tuần sau.
Bóng tỏa nhiệt lớn, không chạm khi tủ đang chạy, không để vật dễ cháy trong buồng. Đặt tủ ở phòng 20-25 độ C, tránh gió điều hòa thổi thẳng vào buồng vì gió làm lệch nhiệt độ màu. Tường và bàn quan sát màu xám trung tính.
Nhật ký vận hành: sáu cột
Sáu cột: ngày giờ, người trực, nguồn đã dùng, số giờ của bóng đèn Inca A 60W, tình trạng bóng, ghi chú xử lý. Đủ trả lời khi khách khiếu nại: lô đó duyệt lúc nào, nguồn nào, bóng còn tốt không.
- ghi ngay trong ca, không ghi bù;
- chép số giờ trước và sau khi thay;
- ghi riêng lần bật UV;
- sửa thì gạch một nét, ký tên.
Sổ còn là bằng chứng khi đơn vị đánh giá hỏi dữ liệu theo ISO/IEC 17025; ISO 3668, ASTM D1729, ISO 105, DIN 6173 đều cần phép đo lặp lại được.
Bảng lỗi của người mới và cách nhắc
| Lỗi | Dấu hiệu | Cách nhắc |
|---|---|---|
| Chạm tay trần vào bóng mới | Vân tay trên thủy tinh | Đưa găng, cho lau lại |
| Quên reset bộ đếm | Số giờ vẫn cũ | Cùng làm lại bước 4 |
| Chỉ xem D65 rồi kết luận | Phiếu duyệt thiếu nguồn | Bắt bật đủ bốn nguồn |
| Ghi sổ sau ca | Số giờ lệch vài chục | Nhắc ghi tại chỗ |
Cách nhắc quan trọng hơn nội dung nhắc: gọi riêng, nói một câu, để bạn ấy tự làm lại, không quát trước mặt khách.
Bài kiểm tra 10 phút cho nhân viên mới
Năm câu, miệng hay giấy đều được:
- Bốn nguồn sáng của tủ Tilo trả lời câu hỏi nào?
- Vì sao không được chạm tay trần vào thủy tinh?
- Bóng đèn Inca A 60W có nhiệt độ màu bao nhiêu, đúng định nghĩa nào của CIE?
- Metamerism là gì, cho một ví dụ trong xưởng.
- Sau khi thay bóng, màn hình phải hiện gì?
Đúng câu 2 và câu 5 mà không nhìn giấy là đạt; thiếu thì kèm thêm một ca.
Kết
Phòng so màu chỉ ổn định khi bóng đúng và sổ đúng, nên hãy dạy nhân viên mới theo ba buổi đó. Cần bóng đèn Inca A 60W đúng đui, đúng tem cho tủ Tilo, gọi Nguyễn Đình Anh – 090 127 1494 để được kiểm tra máy trước khi đặt.
