Sáu ống D65 trong ba tủ so màu, chạy 8 giờ mỗi ngày, 250 ngày mỗi năm: 12.000 giờ-ống. Khi lập ngân sách cho phòng này, câu hỏi hay được đặt ra là “bóng nào rẻ nhất”, và đó là câu hỏi sai. Bóng đèn D65 chiếm phần nhỏ trong hoá đơn vận hành; tiền điện chiếm phần lớn; còn khoản đắt nhất không nằm trong hoá đơn nào — một lô hàng bị trả vì duyệt màu dưới nguồn sáng trôi. Bài này bóc từng khoản theo giờ chạy, bắt đầu bằng bảng chi phí một năm của chính phòng đó, để thấy chỗ nào thực sự ăn tiền.
Bảng chi phí một năm của một phòng kiểm màu
Giả định: 3 tủ so màu, mỗi khoang D65 dùng 2 ống T8; chạy 2.000 giờ/năm; giá điện 3.000 đ/kWh; giá bóng là mức tham khảo trên thị trường, không phải báo giá của chúng tôi.
| Khoản | Bóng giá rẻ | 865 chính hãng | CRI 90+ | LED D65 18W |
|---|---|---|---|---|
| Giá mỗi ống (đ) | 45.000 | 95.000 | 320.000 | 280.000 |
| Tuổi thọ dùng (giờ) | 4.000 | 8.000 | 8.000 | 20.000 |
| Số ống quy đổi phải thay mỗi năm | 3,0 | 1,5 | 1,5 | 0,6 |
| Tiền bóng mỗi năm | 135.000 | 142.500 | 480.000 | 168.000 |
| Tiền điện mỗi năm | 1.152.000 | 1.152.000 | 1.152.000 | 648.000 |
| Tổng mỗi năm | 1.287.000 | 1.294.500 | 1.632.000 | 816.000 |
Hai cột đầu chênh nhau đúng 7.500 đồng một năm. Con số đó không đủ để quyết định, và cũng không đáng để tranh luận. Điều đáng chú ý nằm ở dòng điện: 1.152.000 đồng, gần 90% tổng chi phí của cả ba phương án huỳnh quang.
Chi phí trên 1.000 giờ chạy
Quy về 1.000 giờ chạy của một ống thì so được các loại bóng khác tuổi thọ với nhau. Bảng dưới đây là ví dụ tính theo giả định về giá và tuổi thọ, không phải báo giá.
| Loại bóng | Giá tham khảo (đ) | Tuổi thọ dùng (giờ) | Tiền bóng/1.000 giờ | Tiền điện/1.000 giờ | Tổng/1.000 giờ |
|---|---|---|---|---|---|
| Bóng giá rẻ không rõ nguồn | 45.000 | 4.000 | 11.250 | 96.000 | 107.250 |
| SYLVANIA FO32/865/SP/ECO | 95.000 | 8.000 | 11.900 | 96.000 | 107.900 |
| Bóng CRI 90+ | 320.000 | 8.000 | 40.000 | 96.000 | 136.000 |
| LED D65 tuýp T8 18W | 280.000 | 20.000 | 14.000 | 54.000 | 68.000 |
Cùng một chiếc bóng 865, nếu chấn lưu là loại điện tử khởi động theo chương trình, tuổi thọ 36.000 giờ kéo tiền bóng xuống khoảng 2.639 đồng cho 1.000 giờ — tổng 98.639 đồng, thấp nhất trong nhóm huỳnh quang. Khác biệt không nằm ở bóng, nằm ở chấn lưu.
Vì sao bóng rẻ không hề rẻ
Số lần thay là tiền công
Thay một khoang 2 ống mất khoảng 20 phút: ngắt điện, tháo, lắp, đo lại độ rọi, ghi sổ. Với ba tủ, mỗi đợt thay tốn gần một giờ của hai người, chưa tính thời gian tủ không dùng được. Bóng rẻ khiến số đợt thay gấp đôi.
Một lô bị trả xoá sạch phần chênh lệch
Bóng chính hãng đắt hơn bóng rẻ 7.500 đồng một năm. Một lô vải 800 m, giá gia công 25.000 đ/m, là 20 triệu. Một lô bị trả vì duyệt màu dưới nguồn sáng trôi đã xoá phần chênh lệch đó gần 2.700 lần. Con số 7.500 đồng không phải lý do để chọn bóng rẻ; nó là lý do để thôi tranh luận về giá ống.
Mua theo lô, thay theo lô
Đặt lẻ từng ống ở ba cửa hàng khác nhau là cách chắc nhất để trộn ba lô sản xuất vào một khoang đèn. Chênh lệch giữa hai lô cùng mã thường nhỏ, nhưng nằm đúng chỗ mắt người nhạy nhất: tông trắng.
- Đặt một lần đủ số ống cho cả năm, cùng lô, cùng mã, có ghi số lô trên hoá đơn.
- Dán tem số lô và ngày lắp mặt trong tủ để lần sau đối chiếu.
- Thay đồng loạt theo khoang, giữ 2 ống dự phòng cho khoang ít dùng.
- Không mua thêm 1–2 ống từ nguồn khác cho “chắc”; trộn lô là trộn tông.
- Ghi giờ chạy theo đồng hồ của tủ, không ghi theo trí nhớ.
Khi nào đáng trả thêm cho CRI 90+ hoặc LED D65
Bảng trên cho thấy LED D65 rẻ nhất tính theo giờ chạy, nhưng có hai khoản chưa nằm trong bảng. Thứ nhất, tuýp LED thay cho huỳnh quang thường phải đấu lại máng hoặc bỏ chấn lưu; công thợ và thời gian dừng tủ là tiền thật. Thứ hai, đổi nguồn sáng là đổi chuẩn của phòng — mọi so sánh với mẫu lưu trước đó mất hiệu lực cho đến khi đo lại.
CRI 90+ chỉ nên trả khi hợp đồng ghi rõ, hoặc khi xưởng kiểm những tông đỏ tươi và xanh ngọc. Với phần lớn lô hàng thông thường, CRI 80 đọc đúng vẫn rẻ hơn CRI 95 đọc sai.
Kết luận: tính theo giờ chạy, đừng tính theo giá ống
Dưới 1.000 giờ chạy mỗi năm, giá ống là biến số chính và mọi lựa chọn đều gần nhau. Trên 2.000 giờ, tiền điện chiếm gần 90% tổng chi phí; lúc đó chọn bóng theo hiệu suất, độ duy trì quang thông và độ ổn định tông, không theo giá trên kệ.
Với phòng kiểm màu, khoản đắt nhất vẫn là một lô hàng bị trả. Bóng đèn D65 chính hãng không làm lô hàng đúng màu; nó chỉ bảo đảm mọi người đang nhìn cùng một nguồn sáng khi tranh luận.
Muốn biết phòng mình đang tốn bao nhiêu cho mỗi 1.000 giờ chạy, gửi số ống và số giờ chạy mỗi ngày cho 0917 122 525 (anh Nam) hoặc congnghegiahuy@gmail.com. CÔNG TY TNHH CÔNG NGHỆ DỊCH VỤ GIA HUY tính lại theo đúng cấu hình tủ và bảng giá hiện hành, không dùng con số giả định trong bài.
